بسي بگفت خداوند عقل و نشنيدم           كه دل به غمزه ي خوبان مده كه سنگ و سبوست    « سعدي »

    بَـ     سي      بـ     گُفـ     ت    خُـ    دا    وَنـ    د     عَقـ    لُ    نَـشـ     نيـ         دم

     U      ــ        U      ــ       U     U     ــ    ــ      U      ــ     U     ــ          ــ         ــ

    كِـ     دل      بِـ      غم     ز     يِ    خو    بان   مَـ     دِ      كِـ   سَنـ   گُ    سَـ    بوست

      U     ــ        U       ــ      U     U     ــ     ــ      U     U       U     ــ     U     U       ــ

        مفاعلن                        فعلاتن                   مفاعلن                    فَعَلن

بحر : مجنث مثمن مخبون مخدوف  /  در هجاي دهم مصـراع دوم ، طبق اختيـارات زباني مصوّت كوتاه به بلند تبـديل مي شود ( هجاي پايان كلمه )

ركن پاياني مصراع دوم طبق اختيارات وزني به جاي فَعَلن از « فع لن » استفاده مي شود .

 

اي خوب تر از ليلي بيم است كه چون مجنون          عشق تو بگرداند در كوه و بيابانم      « سعدي »

    اي      خو     ب     تَ    رَز     ليـ     لي     بيـ    مَست    كِ    چُن      مَجـ     نون

      ــ       ــ        U      U     ــ     ــ     ــ      ــ    ــ             U     ــ        ــ       ــ

    عِشـ     قِ     تُ      بِـ    گَر     دا      نَد     در     كو  هُ    بِـ      يا         با        نم  

      ــ       ــ       U      U     ــ     ــ     ــ     ــ      ــ     U    U     ــ         ــ       ــ

         مفعول               مفاعيلن                      مفعول          مفاعيلن

هجاي دوم مصراع دوم ، طبق اختيارات زباني مصوّت كوتاه به مصوّت بلند تبديل مي شود ( كسره ي اضافي )

بحر : هزج مثمن اخرب

 

آه سعدي اثر كند در كوه          نكند در تو سنگدل اثري      « سعدي »

    آ       ه       سَعـ     دي     اَ     ثَر      كُـ     نَد      دَر      كوه

     ــ       U        ــ      ــ       U     ــ       U     ــ      ــ       ــ

   نَـ      كُـ        نَد      دَر      تُـ    سَنـ   گ     دل      اَ        ثَـ      ري

    U       U        ــ      ــ         U     ــ      U     ــ       U         U      ــ

فعلاتن مفاعلن فَعلِن       

بحر : خفيف مسدّس مخبون مخدوف

در ركن اوّل مصراع اوّل طبق اختيارات وزني فعلاتن به فاعلاتن تبديل مي شود .

در ركن پاياني مصراع دوّم طبق اختيارات وزني فعلن به فع لن تبديل مي شود .

 

خود آزمايي صص 72 71

 

1 ـ تكليف دانش آموزي


موضوعات مرتبط: ادبیات فارسی پیش دانشگاهی ( علوم انسانی )

تاريخ : جمعه پانزدهم دی ۱۳۹۱ | ۱۰:۱۱ ب.ظ | نویسنده : حیدری |