اي كه دستت مي رسد كاري بكن         پيش از آن كه كز تو نيايد هيچ كار      « سعدي »

    اي     كِ     دَسـ     تَت     مي    رِ     سَد     كا     ري     بِـ     كن

      ــ       U       ــ       ــ      ــ       U     ــ      ــ     ــ         U     ــ

    پيـ     شَـ     زان      كز     تُـ      نَـ     يا       يَد     هيـ    چ     كار

       ــ       U       ــ       ــ     ــ        U     ــ      ــ     ــ       U      ــ

     فاعلاتن                         فا   علاتن                       فاعلن

 

در هجاي پنجم مصراع دوّم ، مصوّت كوتاه ، بلند تلفّظ مي شود هجاي پايان كلمه كه طبق اختيارات زباني است ، هجاي پاياني مصراع دوّم كشيده است كه طبق اختيارات وزني ، بلند محسوب مي شود .

 

9 تكليف دانش آموزي

 

10 ظاهراً منظور كتاب تمرين 7 ص 51 -50 است كه اين تمرين ها تقطيع هجايي واركان شده است .

 

خود آزمايي صص 62 61

 

1 وزن هايي كه از نظر نظم ميان هجاهاي كوتاه و بلند يكسان باشند و وزن هاي ديگر مثل مسدس و مربع سالم يا محذوف از آن به دست بيايد .

2

بضاعت نياوردم الّا اميد         خدايا ز عفوم مكن نااميد         « سعدي »

    بـ     ضا     عَت    نَـ     يا     وَر     دَ    مِلـ     لا     اُ     ميد

     U      ــ      ــ      U     ــ     ــ      U    ــ     ــ      U     ــ

    خُـ    را       يا     ز     عَفـ    وَم    مَـ   كُن     نا     اُ     ميد

      U     ــ      ــ       U    ــ     ــ      U    ــ     ــ      U     ــ

       فعولن               فعولن              فعولن              فعل

بحر : متقارب مثمن محذوف

هجاي پاياني هر دو مصراع كشيده است كه طبق اختيار وزني بلند محسوب مي شود .

در هجاي هشتم مصراع اول طبق اختيار زباني همزه حذف شده است .

 

باران اشكم مي دود وز ابرم آتش مي جهد         با پختگان گوي اين سخن سوزش نباشد خام را     « سعدي »

    با     را     نِ     اَشـ     كَم     مي     دَ     وَد     وَز    اَبـ    رَ    ما    تَش    مي     جَـ    هَد

      ــ    ــ      U      ــ      ــ      ــ        U     ــ     ــ     ــ     U    ــ    ــ      ــ        U     ــ

    با     پُخـ   تِـ     گان     گو     يين    سـُ   خن   سو   زِش   نَـ    با    شَد     خا      م     را

      ــ     ــ     U      ــ      ــ      ــ         U     ــ     ــ    ــ     U   ــ    ــ      ــ         U     ــ

       مستفعلن                        مستفعلن                   مستفعلن              مستفعلن


موضوعات مرتبط: ادبیات فارسی پیش دانشگاهی ( علوم انسانی )

تاريخ : جمعه پانزدهم دی ۱۳۹۱ | ۱۰:۹ ب.ظ | نویسنده : حیدری |