در هجاي اوّل و هفتم مصراع اوّل ، طبق اختيارات زباني مصوّت كوتاه ، بلند تلفّظ مي شود . كه در هجاي اوّل ، هجاي پايان كلمه و در هجاي هفتم كسره اضافه است .
هجاي پاياني مصراع دوم كشيده است كه طبق اختيارات وزني بلند محسوب مي شود .
نَماند تيري در تركش قضا كه فلك سوي دلم به سر انگشتِ امتحان نگشود
نـَ
ما ند تيـ
ري در تر
كَ ش قَـ
ضا كِ فَـ
لَك
U ــ U ــ ــ
ــ ــ U U U ــ U U ــ
سو
ي دِ لم
بِـ سَـ رَنـ
گُشـ تِ امـ
ت حان نَـ
گُـ شود
ــ U U ــ U U ــ ــ U ــ U ــ U U ــ
مفاعلن ( مفتعلن ) فعلاتن مفاعلن فعلن
در ركن دوم مصراع اوّل به جاي فعلاتن ، مفعولن ( - - - ) به كار رفته است كه اختيار وزني است .
در ركن اوّل اختيار شاعري قلب « - U U - » ( مفتعلن ) در برابر « U - U - » ( مفاعلن ) اختيار وزني
در مصراع اول ركن سوم هجاي دوم ( شِ ) تغيير كميّت مصوّت ها اختيار زباني
هجاي آخر مصراع دوّم كشيده است كه طبق اختيارات وزني بلند محسوب مي شود .
همه در خُورد راي و قيمت خويش از تو خواهند و من تو را خواهم « سعدي »
فعلاتن مفاعلن فعلن
هَـ
مِ دَر خٌر
دِ را يُ
قيـ مَـ تِ
خيش
U U ــ ــ U ــ U ــ U U ــ
از تُ خا هَنـ دُ مَن تُ را خا هم
ــ U ــ ــ U ــ U ــ ــ ــ
فا علاتن مفاعلن فع لن
ركن آغازين مصراع دوّم طبق اختيارات وزني به جاي « فعلاتن » از « فاعلاتن » استفاده شده است .
ركن پاياني مصراع دوّم به جاي « فَعَلن » طبق اختيارات وزني از « فع لن » استفاده شده است .
بس بگرديد و بگردد روزگار دل به دنيا در نبندد هوشيار « سعدي »
بَس
بِـ گر ديـ
دُ بِـ گَر
دَد رو زِ
گار
ــ U ــ ــ U U ــ ــ ــ U ــ
دِل بِـ دُنـ يا دَر نَـ بَنـ دَد هو شـ يار
ــ U ــ ــ ــ U ــ ــ ــ U ــ
فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
در هجاي پنجم مصراع اوّل مصوّت كوتاه ، بلند تلفظ مي شود . واو عطفُ از اختيارات زباني است و هجاي آخر بيت كشيده است كه طبق اختيارات وزني ، بلند محسوب مي شود .
موضوعات مرتبط: ادبیات فارسی پیش دانشگاهی ( علوم انسانی )
