7 –
الف ) بلند به حساب آوردن هجاي پاياني مصراع ها و بيت ها .
ب ) تبديل « U U - - » ( فعلاتن ) به « - U - - » ( فاعلاتن ) در اول مصراع
پ ) جا به جايي دو هجاي كوتاه و بلند ، يا بلند و كوتاه در كنار هم .
8 – آمد نوروز هم از بامداد آمدنش فرّخ و فرخنده باد « منوچهري »
آ
مَـ د نو
رو ز هَـ
مَز با م
داد
ــ U U ــ ــ U U ــ ــ U ــ
آ مَ دَ نَش فَر رُ خُ فَر خُنـ دِ باد
ــ U U ــ ــ U U ــ ــ U ــ
مفتعلن مفتعلن فاعلن
حذف همزه در هجاي هفتم مصراع اوّل ـ اختيار زباني
هجاهاي پاياني هر دو مصراع كشيده است كه فقط بلند محسوب مي شود و طبق اختيارات وزني است .
اي ديو سپيد پاي در بند اي گنبد گيتي اي دماوند « بهار »
اي
ديـ دِ سـ
پيـ دِ پا
ي در بَند
ــ ــ U U ــ U ــ U ــ ــ
اي گُنـ بـ دِ گيـ تي اي د ما وَند
ــ ــ U U ــ U ــ U ــ ــ
مفعول مفاعلن فعولن
يا مستفعل فاعلاتُ فع لن
هجاي پاياني مصراع اوّل و دوّم كشيده است كه طبق اختيارات وزني بلند محسوب مي شود .
در هجاي ششم مصراع دوّم مصوّت بلند پايان كلمه كه مصوّت ديگري پس از آن آمده ، كوتاه تلفّظ شده است و اختيار زباني است . ضمناً اين هجا را مي توان به صورتي كه تقطيع شده است نيز به حساب آورد .
تو قلب فسرده ي زميني از درد و رم نموده يك چند « بهار »
تُ
قلـ بِ فِـ
سُر دِ يِ
زَ ميـ ني
U ــ U U ــ U U U ــ ــ
از در د وَ رَم نِـ مو دِ يك چند
ــ ــ U U ــ U ــ U ــ ــ
مستفعل فاعلاتُ فع لن يا مفعول مفاعلن فعولن
موضوعات مرتبط: ادبیات فارسی پیش دانشگاهی ( علوم انسانی )
