چند پرسي زمن چيستم من نيستم نيستم نيستم من
چَنـ
د پُر سي
ز مَن چيـ
سـ تم مَن
نيـ سـ تم نيـ سـ تم نيـ سـ تم مَن
ــ U ــ ــ U ــ ــ U ــ ــ
فاعلن فاعلن فاعلن فع
يا فاعلاتن مفاعيلُ فع لن
خود آزمايي ص 34
1- -U- - = فاعلاتن ، U- - = فعولن ، - - U- = مستفعلَن ، - - - =
مفعولن ، - U U- = مفتعلن ، U- - - = مفاعلين ، U U - = فَعَلن ، U-U- مفاعلن ، - = فع ، - U- U
= فاعلاتُ ، - - = فع لن ، U- = فعل ، U--U = مفاعيل ، - - UU = مستفعل
2 – در همان جا جواب داده شده است .
خود آزمايي صص 43 – 42
1- چون در هر زبان بعضي كلمـات ( به تنهايي يا در جمله ) داراي چند تلفظ هستنـد گوينــده اختيــار دارد هركــدام كه مي خواهد به كار ببرد .
2- الف ) امكان حذف همزه : در فارسي اگر قبل از همزه ي آغاز هجا ، حرف صامتي بيايد ، همزه را مي توان حذف كرد .
مانند : « در آن » بگوييم « د را ن
» و خوش آواز « ( خُش آ وا ز ) » بگوييم
« خُ شا وا ز
ـ ـ U ــ ــ ـ ـ U U ــ ــ U
ب ) تغيير كميّت مصوّت ها : شاعر در موارد خاصّي مختار است كه به ضرورت وزن شعر ، مصوّت كوتاه را بلند و يا مصوّت بلند را كوتاه تلفظ كند ، مانند مثال زير كه سه مصوّت كوتاه ، بلند به حساب آمده اند :
اگر تو ز آموختن سرنتابي بجويد سر تو همي سروري را
ا گر
تُ ز آ
مو خ تن
سر نَـ تا
بي
U ــ U U ــ ــ U ــ ــ U ــ ــ
بـ جو يد سـ ر تُ هَـ مي سر وَ ري را
U ــ ــ U U U U ــ ــ U ــ ــ
3- مصوّت كوتاه پايان كلمه را به ضرورت وزن مي توان كشيده تلفظ كرد تا مصوّت بلند به حساب آيد .
هم چنين كسره ي اضافه و « و» ( ضمّه ) عطف را هرگاه پس از كلمات مختوم به مصوّت هاي بلند « و » يا « ي » مصوّتي بيايد ، شـاعر اختيار دارد كه مصـوّت هاي بلنـد « و » و « ي » را كوتاه تلفظ كند . ضمناً ميان دو مصوّت ، صامت « ي » قرار مي گيرد كه آن را « ي » وقايه يا ميانجي مي نامند .
موضوعات مرتبط: ادبیات فارسی پیش دانشگاهی ( علوم انسانی )
